Francuski zegar konsolowy w stylu Boulle – Napoleon III, ok. 1860 r.

Francuski zegar konsolowy w stylu Boulle – Napoleon III, ok. 1860 r. Francja, około 1860 roku Okres: II Cesarstwo / Napoleon III Styl: Boulle Revival, neobarok, nawiązania do stylu Ludwika XIV Rodzaj: duży wiszący zegar konsolowy Materiały: drewno pokryte czarną politurą, brąz złocony, elementy metalowe Mechanizm: oryginalny, mechaniczny, z biciem gongowym Opis obiektu Monumentalny francuski zegar konsolowy powstały około 1860 roku, reprezentujący niezwykle dekoracyjny nurt sztuki użytkowej okresu Napoleona III. Forma zegara stanowi świadome nawiązanie do słynnych realizacji w typie Boulle, czerpiących z bogatego języka formalnego francuskiego baroku i tradycji dworu Ludwika XIV. Korpus zegara otrzymał głęboką, elegancką czarną politurę, która tworzy efektowne tło dla rozbudowanej ornamentyki wykonanej z brązu złoconego. Kontrast czerni i złota nadaje całości reprezentacyjny, niemal pałacowy charakter. Szczególną uwagę zwraca niezwykle bogata dekoracja obudowy. Liczne aplikacje w postaci rozbudowanych liści akantu, wolut, motywów muszlowych, kartuszy i ornamentalnych wici roślinnych zostały rozmieszczone tak, aby podkreślać falistą linię korpusu. Dolną partię konsoli urozmaicają efektowne maszkarony oraz pełnoplastyczne głowy figuralne, charakterystyczne dla dekoracyjności francuskiego neobaroku. Zwieńczeniem całej kompozycji jest złocona figura skrzydlata ustawiona na czarnej kuli, stanowiąca wyrazisty akcent rzeźbiarski i dodatkowo podkreślająca reprezentacyjny charakter zegara. Tarcza i walory artystyczne Bogato dekorowana tarcza należy do najbardziej efektownych elementów całego obiektu. Białe pola z dużymi niebieskimi cyframi rzymskimi kontrastują ze złoconym, misternie ornamentowanym centrum oraz dekoracyjnym obramieniem. Rozbudowana kompozycja tarczy doskonale współgra z ornamentyką obudowy, tworząc harmonijną całość utrzymaną w duchu francuskiego baroku. Zestawienie błękitu, bieli, złota i głębokiej czerni nadaje zegarowi wyjątkową elegancję oraz dużą siłę dekoracyjną. Mechanizm Zegar zachował oryginalny mechanizm, co stanowi istotny walor kolekcjonerski. Mechanizm wyposażono w system bicia gongowego. Dźwięk gongu nabiera szczególnej głębi i rezonansu dzięki dużej drewnianej obudowie zegara, pełniącej jednocześnie funkcję naturalnej skrzyni rezonansowej. Widoczne wewnątrz elementy mechanizmu, wahadło oraz zespół prętów gongowych stanowią integralną część historycznej konstrukcji. Mechanizm wymaga obecnie profesjonalnego oczyszczenia, przeglądu i regulacji, co należy traktować jako typowe działanie konserwatorskie w przypadku zegara liczącego ponad 160 lat. Stan zachowania Obudowa zegara została kompleksowo odnowiona, dzięki czemu odzyskała swoją reprezentacyjną formę. Czarna powierzchnia korpusu efektownie eksponuje złocone aplikacje, a rozbudowana ornamentyka zachowała dużą czytelność i plastyczność. Zaletą obiektu jest zachowanie oryginalnych ornamentów oraz oryginalnego mechanizmu. Na elementach metalowych mogą występować naturalne ślady wieku, drobne przetarcia i patyna, które pozostają zgodne z historycznym charakterem przedmiotu. Stan obudowy można określić jako bardzo dobry po renowacji, natomiast mechanizm wymaga serwisu zegarmistrzowskiego obejmującego oczyszczenie i regulację. Styl Boulle Określenie „w stylu Boulle” odnosi się do tradycji zapoczątkowanej przez jednego z najwybitniejszych francuskich ebenistów – Charles’a André Boulle’a (1642–1732), działającego na dworze Ludwika XIV i noszącego tytuł premier ébéniste du Roi. Boulle zasłynął ze szczególnie kunsztownych mebli i obiektów wyposażenia wnętrz, w których łączył rozmaite materiały oraz rozbudowane aplikacje z pozłacanego brązu. Jego twórczość wywarła ogromny wpływ na francuską sztukę dekoracyjną. W XIX wieku, szczególnie w czasach Napoleona III, nastąpiło wielkie odrodzenie zainteresowania stylem Ludwika XIV oraz dziełami Boulle’a. Powstawały wówczas luksusowe zegary, komody, sekretery i inne elementy wyposażenia, których ornamentyka świadomie nawiązywała do jego realizacji. Prezentowany zegar należy właśnie do tego XIX-wiecznego nurtu Boulle Revival i nie powinien być bezpośrednio przypisywany warsztatowi Charles’a André Boulle’a, który żył ponad sto lat wcześniej. Opinia i wartość kolekcjonerska Prezentowany zegar stanowi wysokiej klasy przykład francuskiego rzemiosła artystycznego II połowy XIX wieku. Jego wartość wynika przede wszystkim z monumentalnych rozmiarów, bardzo bogatej ornamentyki z brązu złoconego, zachowanego historycznego mechanizmu oraz niezwykle reprezentacyjnej formy. Na szczególne podkreślenie zasługuje plastyczność złoconych aplikacji. Bogactwo motywów figuralnych, roślinnych i muszlowych sprawia, że zegar należy traktować nie tylko jako przyrząd odmierzający czas, lecz przede wszystkim jako dekoracyjne dzieło sztuki użytkowej. Po wykonaniu profesjonalnego serwisu mechanizmu obiekt może stać się w pełni użytkowym, a zarazem bardzo efektownym elementem kolekcji. Ze względu na skalę, jakość dekoracji i kontrast czarnej politury ze złoconym brązem zegar doskonale prezentuje się zarówno w klasycznych wnętrzach pałacowych i historycznych, jak i w nowoczesnych aranżacjach, gdzie może pełnić rolę dominującego obiektu artystycznego. Jest to reprezentacyjny, kolekcjonerski francuski zegar konsolowy z około 1860 roku, którego największymi walorami są oryginalny mechanizm, kompletna bogata ornamentyka, efektowna forma oraz silne związki stylistyczne z tradycją Boulle i francuskim rzemiosłem artystycznym okresu Napoleona III.