Muzealny zegar długoskrzyniowy Pierre’a-Josepha Le Blana – około 1750 roku

Ten wyjątkowy zegar długoskrzyniowy powstał około 1750 roku i został wykonany przez Pierre’a-Josepha Le Blana (1711–1765), belgijskiego zegarmistrza działającego w XVIII wieku Jest to niezwykle cenny przykład dawnego rzemiosła zegarmistrzowskiego, w którym precyzyjny mechanizm połączono z kunsztem snycerskim i szlachetną architekturą drewnianej obudowy. Całość wykonano z trwałego i cenionego drewna dębowego, którego naturalne usłojenie, głęboka barwa oraz solidność doskonale podkreślają monumentalny charakter zegara. Smukła, pionowa forma obudowy została wzbogacona profilowanymi gzymsami, dekoracyjnymi sterczynami, snycerskimi ornamentami roślinnymi oraz ciemniejszymi aplikacjami o płynnych, symetrycznych liniach. Poszczególne elementy tworzą harmonijną, architektoniczną kompozycję, nadając przedmiotowi reprezentacyjny, niemal pałacowy charakter. Szczególną uwagę zwraca bogato opracowana tarcza. Srebrzysty pierścień godzinowy z cyframi rzymskimi zestawiono ze złoconym centrum oraz misternie dekorowanymi narożnikami z motywami roślinnymi, kartuszami i ornamentami inspirowanymi sztuką baroku. Delikatnie profilowane wskazówki oraz ręcznie opracowane podziały minutowe świadczą o wysokiej precyzji wykonania. W górnej części tarczy znajduje się sygnowana plakieta, będąca ważnym elementem potwierdzającym autorstwo i historyczne pochodzenie zegara. Styl i okres Zegar reprezentuje późny barok z elementami wczesnego rokoka. Jego forma pozostaje jeszcze monumentalna, uporządkowana i symetryczna, typowa dla baroku, jednak miękkie ornamenty roślinne, finezyjne aplikacje oraz bardziej dekoracyjne opracowanie tarczy zapowiadają już lekkość rokoka. Powstał w połowie XVIII wieku, w okresie, kiedy zegary długoskrzyniowe należały do najbardziej prestiżowych elementów wyposażenia rezydencji, pałaców i zamożnych domów mieszczańskich. Pełniły jednocześnie funkcję użytkową, dekoracyjną i reprezentacyjną, świadcząc o pozycji właściciela oraz jego zainteresowaniu nowoczesną wówczas techniką. Walory artystyczne Największą wartością artystyczną obiektu jest wyjątkowe połączenie trzech dziedzin dawnego rzemiosła: zegarmistrzostwa, snycerstwa i obróbki metalu. Obudowa została zaprojektowana jako pełnoprawne dzieło sztuki użytkowej, a nie jedynie osłona mechanizmu. Jej proporcje są harmonijne, dekoracje rozmieszczono z dużym wyczuciem, a szlachetne drewno dębowe nadaje całości powagi i trwałości. Metalowa tarcza zachwyca bogactwem ornamentu, kontrastem złoconych i srebrzystych powierzchni oraz precyzją ręcznego opracowania. Widoczny mechanizm z systemem kół zębatych, dzwonem i ciężarami stanowi również znakomite świadectwo XVIII-wiecznej myśli technicznej. Stan zachowania Mimo około 276 lat zegar zachował się w bardzo dobrym stanie. Szczególnie istotne jest to, że mechanizm pozostaje sprawny, a zegar jest nadal na chodzie. Zachowanie funkcjonalności przy jednoczesnej obecności oryginalnej drewnianej obudowy, tarczy, mechanizmu i dekoracji znacząco podnosi jego rangę kolekcjonerską oraz historyczną. Naturalne ślady wieku i delikatna patyna nie obniżają wartości obiektu. Przeciwnie — potwierdzają jego autentyczność i długą historię, pozostając świadectwem prawie trzech stuleci istnienia. Wartość muzealna Zegar posiada wysoką wartość muzealną ze względu na: autorstwo rozpoznawalnego XVIII-wiecznego zegarmistrza, dokładnie określony okres powstania, zachowaną sygnaturę, oryginalny i sprawny mechanizm, szlachetną obudowę z drewna dębowego, wysoką klasę snycerki i metaloplastyki, reprezentatywność dla belgijskiego zegarmistrzostwa około 1750 roku. Jest to nie tylko zabytkowy przedmiot użytkowy, lecz przede wszystkim kompletne świadectwo europejskiej kultury materialnej XVIII wieku. Z powodzeniem może stanowić centralny eksponat kolekcji muzealnej poświęconej dawnemu zegarmistrzostwu, rzemiosłu artystycznemu, historii wnętrz lub sztuce baroku i rokoka. Pierre-Josepha Le Blana (1711–1765) z Gandawy , słynny zegarmistrz, ludwisarza i kompozytor pochodzący z Soignies, który osiedlił się w mieście Gandawa (Belgia) w XVIII wieku. Kariera w Gandawie otrzymał Stanowisko miejskie: został mianowany oficjalnym carillonem miasta Gandawa w 1746 roku (zastępując Pierre'a Schepersa), a następnie zegarmistrzem miasta w 1751 roku. Był konsultantem przy budowie i renowacji kilku carillonów (zwłaszcza w Gandawie, Brugii i Dunkierce). W 1763 roku zwrócił na siebie uwagę, dając publiczny koncert na carillonie własnego wynalazku, złożonym z małych szklanych dzwonków (rodzaj glockenspielu). Utwory muzyczne: Jest autorem Księgi klawesynowej opublikowanej w 1752 r. i dedykowanej radnym miejskim Gandawy, składającej się z sześciu suit na klawesyn.